เสาเอก พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ให้ความหมายว่า
น. เสาเรือนต้นแรกที่ยกขึ้นตามฤกษ์ในการปลูกเรือน มักนิยมตั้งไว้ทางทิศตะวันออก.
เฉกเช่นเดียวกับการสร้างบ้าน ในการสร้างอาคารใหม่นั้น พิธีกรรมที่เจ้าของโครงการหรือผู้ว่าจ้างต้องดำเนินการคือ พิธีลงเสาเอก บ้างก็เรียก พิธียกเสาเอกหรือตั้งเสาเอก เป็นพิธีที่สืบทอดกันมาตั้งแต่โบราณ เพื่อขอขมาเจ้าที่เจ้าทาง ให้การก่อสร้างสำเร็จลุล่วงด้วยดีและเพื่อความเป็นสิริมงคลและเจริญรุ่งเรืองของกิจการในภายภาคหน้า
ในมุมของศาสตร์การก่อสร้าง เสาเอก เป็นส่วนสำคัญของโครงสร้างอาคารที่ต้องรับน้ำหนักอาคาร และในมุมของความเชื่อ เสาเอก แสดงถึงความมั่นคง
เมื่อไม่นานมานี้บริษัท ที แอนด์ เอฟ คลัซเทอร์ ได้มีโอกาสร่วมพิธีลงเสาเอกงานก่อสร้างอาคารโรงงานใหม่ของ SCENT and SENSE LABORATORY
สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมของงานก่อสร้างอาคารนี้ได้ ที่นี่
การเตรียมตัวสำหรับพิธีลงเสาเอก
- เลือกฤกษ์อันเป็นมงคล หลักการคือเป็นฤกษ์มงคลที่ถูกโฉลกกับเจ้าของโครงการเป็นหลัก ทั้งวันและเวลา ทั้งนี้ในส่วนของเวลาตามความเชื่อของคนไทยมักจะนิยมเลข 9 ซึ่งให้ความหมายที่ดี หมายถึงความก้าวหน้า
- การจัดเตรียมของมงคล ประกอบด้วยสิ่งของต่างๆ ดังต่อไปนี้
- โต๊ะหมู่บูชา
- เครื่องสักการะ
- ชุดจตุปัจจัยไทยทานสำหรับถวายพระ
- สายสิญจน์
- ผ้าสามสี
- ผ้าหัวเสา
- ผ้าห่มเสา
- ผ้าแพรสีแดงหรือผ้าขาวม้า
- เครื่องสำหรับบูชาฤกษ์หรือเครื่องสังเวยเทวดา
- แผ่นนาก, แผ่นเงิน, แผ่นทอง, ทองคำเปลว
- ข้าวตอกดอกไม้
- เหรียญเงินและทองอย่างละ 9 เหรียญ
- น้ำมนต์ 1 ขันและหญ้าคา 1 กำ
- ผลไม้มงคล 9 ชนิด (กล้วย, ขนุน, สับปะรด, มะพร้าว, แอปเปิล, องุ่น, ชมพู่, มะขาม, ส้ม)
- หน่ออ้อยและกล้วย
- ทรายเสก
- แป้งหอม
- ไม้มงคล 9 อย่าง และใบไม้มงคล
ไม้มงคล 9 อย่างประกอบด้วย
- ไม้ราชพฤกษ์ ให้อำนาจบารมี ความก้าวหน้ายิ่งใหญ่ มีวาสนาดี
- ไม้ขนุน มีคนคอยให้ความเกื้อหนุน ทำสิ่งใดก็สำเร็จลุล่วง
- ไม้ชัยพฤกษ์ มองเห็นชัยชนะ ทำดีมีโชคแห่งความสำเร็จ
- ไม้ทองหลาง ช่วยเรื่องเงินทองให้สมบูรณ์พูนสุข
- ไม้ไผ่สีสุก ให้ความร่มเย็น ความสุขกับทุกคนในบ้าน
- ไม้ทรงบาดาล มีความแข็งแรง มั่นคง ไม่ล้มลงง่ายๆ เมื่อเจออุปสรรค
- ไม้สัก การมีศักดิ์ศรี มีผู้คนยกย่องให้เกียรติ
- ไม้พะยูง ช่วยพยุงค้ำจุนให้ทุกคนในบ้านมีฐานะดี
- ไม้กันเกรา หยุดปัญหา อุปสรรคต่างๆ ที่จะเข้ามาในบ้าน เสริมความมั่นคงให้กับครอบครัว
ใบไม้มงคลประกอบด้วย
- ใบทอง ใบเงิน ใบนาก เสริมทรัพย์สินเงินทอง
- ใบทับทิม ขจัดความทุกข์ต่างๆ
- ใบพลู เสริมยศถาบรรดาศักดิ์
- ใบมะรุม เสริมเสน่ห์และความนิยม
- ใบมะขาม เสริมความน่าเกรงขาม
- ใบยอ ช่วยให้มีคนสรรเสริญ
- ใบมะยม เสริมความนิยม รักใคร่
- ใบโกศล เสริมบุญกุศลและบารมี
- ใบวาสนา เสริมวาสนา
- ใบโมก ช่วยให้มีสิ่งศักดิ์สิทธิ์คุ้มครอง
- ใบชวนชม เสริมความมั่งคั่ง ร่ำรวย
ลำดับพิธีลงเสาเอก
- เตรียมเสาเอกบ้านให้เรียบร้อยก่อนถึงวันพิธี โดยนำหน่อกล้วย หน่ออ้อย และผ้าสามสีผูกกับเสาเหล็กที่ใช้เป็นเสาเอกบ้าน
- วางสายสิญจน์ตั้งแต่โต๊ะหมู่บูชาไปจนถึงบริเวณเสาเอก ขั้นตอนนี้หากไม่มีผู้ทำพิธีโดยเฉพาะ อาจให้ผู้ใหญ่ที่เราเคารพนับถือ หรือเจ้าของบ้านเป็นผู้ทำพิธีก็ได้
- เจ้าภาพจุดธูปเทียนที่โต๊ะหมู่บูชา อธิษฐานถึงความเป็นสิริมงคล และกราบพระที่โต๊ะหมู่บูชาและโต๊ะเครื่องสังเวยเทวดาให้ช่วยคุ้มครอง
- เจ้าภาพจุดธูปเทียนที่โต๊ะหมู่บูชา อธิษฐาน และกราบพระ จากนั้นจุดธูปที่โต๊ะสังเวยบูชาเทวดา เพื่อให้ท่านช่วยคุ้มครอง
- วางดอกไม้มงคล 9 ชนิดลงไปในหลุมเสาเอก
- วางแผ่นนาก แผ่นเงิน แผ่นทอง และเหรียญเงินลงไปในหลุม
- นิมนต์พระสงฆ์พรมน้ำมนต์ โปรยทรายเสกลงที่หลุมเสาเอก เจิมและปิดแผ่นทองที่เสาเอก
- เจ้าภาพและผู้ร่วมพิธีถือสายสิญจน์ และยกเสาเอกให้เรียบร้อย
- เจ้าภาพโปรยข้าวตอกดอกไม้ หรือแป้งหอมลงหลุมเสาเอก
อ้่างอิง: บทความ เสาเอก ที่นำเสนอในที่นี้ ผู้เขียนเรียบเรียงโดยการรวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่างๆ คือ จากเว็บไซต์ สมาคมธุรกิจรับสร้างบ้าน และเว็บไซต์ Sanook
